Hướng dẫn học sinh lớp 4 phân biệt từ đơn, từ ghép, từ láy

Nguồn:
Người gửi: Nguyễn Thị Thu (trang riêng)
Ngày gửi: 18h:40' 18-02-2009
Dung lượng: 88.0 KB
Số lượt tải: 124
Số lượt thích: 0 người

A. Lý do chọn đề tài.
    Th ư ờng n ói :
“Phong ba bão táp
Không bằng ngữ pháp Việt Nam”.
Câu nói  đó đã thể hiện rõ sự phức tạp của ngữ pháp Việt Nam. Như chúng ta đã biết, nhiệm vụ  dạy ngữ pháp ở tiểu học là giúp cho học sinh nhận diện, phân loại các đơn vị ngữ pháp, nắm các qui tắc cấu tạo và sử dụng các đơn vị này trong hoạt động giao tiếp của mình. Đồng thời, ngữ pháp còn có nhiệm vụ rèn luyện tư duy giáo dục thẩm mỹ cho học sinh.
Học sinh muốn nắm chắc được ngữ pháp trước hết phải nắm vững cấu tạo từ (đơn vị nhỏ của câu). Là một giáo viên được nhà trường phân công dạy lớp 4, tôi thấy việc giảng dạy cho học sinh nắm rõ khái niệm từ, biết vận dụng từ vào thực tế bài học, vào cuộc sống giao tiếp là điều hết sức quan trọng. Mặt khác, học sinh  muốn  viết câu đúng ngữ pháp, câu có hình ảnh, cảm xúc phải hiểu rõ từ. Hình ảnh, cảm xúc được thể hiện rõ ở các từ đơn, từ ghép, từ láy (đặc biệt là từ láy).
Do đó, việc giảng dạy cho học sinh cần nắm chắc, phân biệt rõ cấu tạo các từ sẽ là cơ sở cho việc viết văn hay, đúng ngữ pháp.
Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài:
" Hướng dẫn học sinh lớp 4 phân biệt từ đơn, từ ghép, từ láy "
B. Cơ sở lý luận và thực tiễn để giải quyết
Trong chương trình ngữ pháp lớn bốn, học sinh được học:
    1: Khái niệm về cấu tạo từ:
            Từ đơn, từ ghép, từ láy
    2. Các từ loại cơ bản trong câu
            Danh từ, động từ, tính từ, đại từ   
    3. Các kiểu câu chia theo mục đích nói
            Câu kể, câu hỏi, câu cảm, câu cầu khiến, câu hội thoại
    4. Các bộ phận phụ trong câu
            Trạng ngữ, định ngữ, bổ ngữ
Để học tốt các phần 2, 3, 4 học sinh phải nắm chắc, phân biệt rõ về từ đơn, từ ghép, từ láy, vì các từ loại trong câu cũng không nằm ngoài cấu tạo của từ.
Trong thực tế giảng dạy, tôi thấy học sinh sau khi học riêng khái niệm từng bài, vận dụng giải quyết bài tập thì phần lớn là làm được (do được tham khảo trước sách Để học tốt Tiếng Việt) nhưng khi đựơc luyện sang bài khác (như các bài tập đọc) thì còn lúng túng, nhầm lẫn giữ từ láy – từ ghép, 1 từ ghép thành 2 từ đơn hoặc 2 từ đơn thành 1 từ ghép.
C. Kinh nghi ệm h ư ớng d ẫn h ọc sinh l ớp 4 ph ân bi ệt t ừ đ ơn, t ừ gh ép, t ừ l áy
Rút kinh nghiệm những năm đầu dạy lớp 4, trong năm học này, ngay từ khi dạy khái niệm cấu tạo từ, tôi đã khắc sâu kiến thức cơ bản trong từng bài.
1. Dạy bài: Từ đơn, từ ghép.
        * Tôi chọn ngữ liệu là câu ngắn gọn nhưng đủ cả từ đơn, từ ghép để hình thành khái niệm. Tôi trích đoạn giờ dạy như sau:
Giáo viên
Học sinh

Cho câu:
Mùa thu, gió thổi mát rượi.
+ Con dùng dấu gạch xiên (/) để phân từ câu: Mùa thu, gió thổi mát rượi.
+ Con hãy nhận xét số lượng tiếng trong các từ.
+ Như vậy, từ có 1 tiếng và có từ có 2 tiếng. Từ có 1 tiếng gọi là từ đơn, vậy từ đơn là từ như thế nào?

 
+ Mùa thu /, gió / thổi / mát rượi.
 
 
+ Từ mùa thu và từ mát rượi có 2 tiếng, từ gió và từ thổi có 1 tiếng.
+ Từ đơn là từ có một tiếng.
 

+ Nhận xét gì về nghĩa của từ đơn?
+ Những từ có nhiều tiếng như từ mùa thu và mát rượi được gọi là từ ghép.
+ Hãy nhận xét mối quan hệ giữanh các tiếng trong từ mùa thu?
( mùa thu là từ ghép tổng hợp)
+ Hãy nhận xét mối quan hệ giữa các tiếng trong  từ mát rượi?
( mát rượi là từ ghép phân loại )
+ Nghĩa của từ ghép do sự phối hợp nghĩa của các tiếng tạo thành.
+ Vậy từ ghép là gì?
+ Từ đơn phải có nghĩa rõ ràng.
 
 
 
+ TIếng mùa và tiếng thu đều có nghĩa, tiếng thu bổ sung nghĩa cho tiếng mùa ( nói rõ mùa nào).
+ Tiếng mát có nghĩa rõ ràng, tiếng rượi không có nghĩa rõ ràng.
 
 
 + Từ ghép là